Ocena

Jak sprawdzić, czy ból brzucha to efekt niezdrowej diety czy choroby? Co możesz zrobić, aby bolący brzuch nie utrudniał ci życia? Zobacz, jak chronić się przed tym problemem. Tu znajdziesz najważniejsze wiadomości na temat bólu brzucha, jego przyczyn oraz najskuteczniejszych sposobów leczenia. 

Jak rozpoznać ból brzucha? 

Brzuch, a właściwie jama brzuszna, wyróżnia się znacznymi rozmiarami i dość skomplikowaną budową. Wypełniają ją liczne narządy, a każdy z nich może stać się przyczyną silnego bólu brzucha. Na szczęście w jamie brzusznej panuje porządek, a każdy narząd ma swoje ściśle określone miejsce miejsce. Jeśli zapamiętasz, gdzie leży śledziona, a gdzie trzustka, wykrywanie problemów związanych z brzuchem stanie się łatwiejsze. 

Co i gdzie znajduje się w jamie brzusznej? 

Najważniejsze narządy znajdujące się w jamie brzusznej, to: 

  • żołądek, leżący po lewej stronie brzucha;
  • trzustka, umiejscowiona pod żołądkiem; 
  • wątroba, zlokalizowana pod prawym żebrem;
  • wyrostek, którego miejsce znajduje się w dolnej części brzucha, po prawej stronie; 
  • śledziona, znajdująca się w nadbrzuszu, po lewej stronie. 

Co tak właściwie oznacza pojęcie: ból brzucha?

Ból brzucha to dość szerokie pojęcie i może oznaczać wiele problemów. Która część jamy brzusznej tak naprawdę boli? Ustalenie tego jest podstawowym zadaniem, które trzeba wykonać, aby skutecznie rozprawić się z dolegliwościami. 

Co może boleć? Często źródłem bólu okazują się właśnie organy wewnętrzne, np. żołądek, wątroba lub okrężnica. Ból brzucha mogą jednak wywołać również te narządy, które znajdują się już poza jamą brzuszną, jednak ze względu na swoje położenie wywierają na nią nacisk. Bóle brzucha mogą wreszcie pochodzić od ścian jamy brzusznej. Jak zatem znaleźć właściwą przyczynę bólu? 

Bóle brzucha – przyczyny 

Istnieje wiele czynników, które wpływają na ból brzucha. W artykule skupiliśmy się na tych, które pojawiają się najczęściej.

Zobacz też:
Ból płuc – czy płuca mogą boleć? Jak reagować na kłucie w płucach?

Ból brzucha a choroby 

Ból brzucha może być jednym z sygnałów, że z twoim organizmem dzieje się coś złego. Jakie choroby objawiają się w taki sposób? 

Zatrucie pokarmowe

Biegunka, wymioty i ból brzucha – takie dolegliwości od czasu do czasu mogą dopaść każdego. Świadczą zwykle o zatruciu pokarmowym, którego przyczyną okazuje się najczęściej nieświeży pokarm lub niedokładnie umyte warzywa i owoce. Ich spożycie sprawia, że do organizmu trafia nie tylko wartościowy pokarm, ale i groźne bakterie, które osłabiają naturalną florę bakteryjną jelit i stają się przyczyną wielu uciążliwych dolegliwości.

Niestrawność 

Niestrawność to nie tylko ból brzucha, ale i problemy z odbijaniem się czy nudnościami. Problem ten często towarzyszy osobom cierpiącym z powodu choroby wrzodowej lub przewlekłego zapalenia trzustki, może się też wiązać z przyjmowaniem niektórych leków. Niestrawność może świadczyć również o zaburzonej pracy przewodu pokarmowego lub o tzw. zaburzeniach poposiłkowych.  

Grypa żołądkowa 

Kolejną chorobą, której często towarzyszą bóle brzucha, jest grypa żołądkowa. To wirusowe zakażenie układu pokarmowego wywołane przez atak wirusów (najczęściej rotawirusów). 

Typowymi objawami takiej infekcji są:

  • ból brzucha;
  • gorączka;
  • biegunka;
  • nudności;
  • wymioty. 

Nietolerancja laktozy 

Ból brzucha dokucza ci tuż po spożyciu mleka lub jego przetworów? W takiej sytuacji istnieje podejrzenie, że twój organizm nie radzi sobie z trawieniem laktozy. Przyczyną takiej sytuacji może być pierwotny niedobór laktozy lub wrodzona wada metaboliczna. Taka nietolerancja pokarmowa ma też czasem związek z innymi chorobami, np. z martwiczym zapaleniem jelita lub celiakią. Co możesz zrobić? Układać swój jadłospis w taki sposób, by nie pojawiały się w nim mleko i jego przetwory.

Przepuklina brzuszna 

Ból brzucha i pachwiny, tkliwość oraz uwypuklenie, które jesteś w stanie wyczuć – oto klasyczne objawy przepukliny brzusznej. O przypadłości tej mówi się w chwili, gdy część narządów znajdujących się w jamie brzusznej znajdzie się poza nią. Zwykle takie przesunięcie dotyczy jelit lub śledziony. Skąd biorą się takie problemy? Zwykle przyczyną przepukliny jest osłabienie powłok brzusznych wynikających ze złej diety lub wieku. W takich przypadkach większe ciśnienie w jamie brzusznej, spowodowane np.  przenoszeniem ciężkich przedmiotów, może skutkować bolesną przepukliną. 

Zobacz też:
Goździki na ból zęba – jak stosować?

Zespół jelita drażliwego 

Choroby przewodu pokarmowego mogą mieć charakter przewlekły. Tak jest m.in. w przypadku zespołu jelita drażliwego. Dla pacjenta z taką przypadłością ból brzucha staje się integralną częścią życia. Jest to ból skurczowy, koncentrujący się głównie w lewym podbrzuszu. Towarzyszą mu inne dolegliwości, m.in.:

  • problemy z nieregularnymi wypróżnieniami; 
  • uczucie zalegania pokarmu w żołądku;
  • uczucie zmęczenia;
  • uczucie niepokoju i gorsza forma psychiczna;
  • wzdęcia.

Choroba wrzodowa 

Choroba wrzodowa to przede wszystkim silny ból brzucha, któremu zazwyczaj towarzyszą nudności i zgaga. Wrzody żołądka i dwunastnicy mogą cię jednocześnie skutecznie pozbawić apetytu, nawet na ulubione specjały. 

Na szczęście chorobę wrzodową rozpoznasz bez trudu, a to pozwala na skuteczne leczenie. Odpowiednia dieta, umiejętność radzenia sobie ze stresem oraz korzystanie z leków to podstawa. Dzięki temu możesz uniknąć groźnych powikłań, do których zaliczają się:  

  • krwotok z przewodu pokarmowego;
  • pęknięcie wrzodu;
  • zmiana nowotworowa, w którą mogą się przekształcić nieleczone wrzody. 

Choroba Leśniowskiego-Crohna

W przypadku pacjentów z chorobą Leśniowskiego-Crohna, ból brzucha związany jest z przewlekłym zapaleniem jelit. Najczęściej ofiarą stanu zapalnego pada jelito cienkie, nieco rzadziej jelito grube. Jeśli w porę nie rozpoczniesz leczenia, stan zapalny może przenieść się na inne fragmenty przewodu pokarmowego, m.in. na przełyk. Niestety, choroba ta ma charakter przewlekły, a leczenie polega na łagodzeniu stanu zapalnego i bólu brzucha. 

Ból brzucha a styl życia

Na problemy z bólem brzucha mogą też wpływać takie czynniki, jak styl życia i sposób odżywiania się. Jedzenie w biegu, sięganie po ciężkostrawne dania czy nieregularne siadanie do stołu – wszystko to ma swoje konsekwencje, objawiające się m.in. bólem. Dolegliwości związane z brzuchem są też częstym problemem wśród osób spędzających większość dnia w pozycji siedzącej, zatem codzienna porcja aktywności fizycznej wyjdzie ci na dobre. 

Zobacz też:
Ból jelit – co robić gdy się pojawi? Jak rozpoznać ten rodzaj bólu brzucha?

Jakie rodzaje bólu brzucha są najczęstsze? O czym świadczą? 

Ból brzucha może objawiać się na wiele sposobów. Poniżej znajdziesz wiadomości na temat tych rodzajów bólu brzucha, z jakimi lekarze spotykają się najczęściej.

Kłujące bóle brzucha 

Ból  brzucha tego rodzaju może się wiązać z wieloma schorzeniami. Kłucie w brzuchu jest częste w przypadku:

  • zapalenia pęcherzyka żółciowego;
  • zapalenia wyrostka robaczkowego;
  • ropnia wątroby;
  • pękniętego wrzodu dwunastnicy;
  • uwięźnięcia przepukliny;
  • zapalenia żołądka;
  • chorób śledziony.

Ponieważ kłującym bólem brzucha często objawiają się niebezpieczne dla życia i zdrowia choroby, szybka konsultacja z lekarzem staje się bardzo ważna. 

Ostry ból brzucha

Taki ból pojawia się nagle, a ponieważ jest wyjątkowo silny, może ci sprawić wiele problemów. O czym może świadczyć ostry ból brzucha? O poważnych problemach ze zdrowiem, do rozwiązania których niezbędna będzie pomoc lekarza. 

Ostry ból brzucha dzieli się na:

  • trzewny;
  • somatyczny;
  • odniesiony. 

Każdy z nich powinien zostać zgłoszony lekarzowi, który zdecyduje o dalszym postępowaniu. Pamiętaj, że ostry ból brzucha może być objawem niedrożności jelit, poważnych stanów zapalnych, a w najpoważniejszych przypadkach pęknięcia narządu wewnętrznego, np. śledziony lub wątroby.

Kurczowe bóle brzucha

Kurczowe bóle brzucha są kolejnym problemem, którego nie możesz zignorować. Ich przyczyn jest wiele. Bolesne skurcze mogą świadczyć o problemach z przewodem pokarmowym, nadwrażliwością jelit oraz nietolerancjami pokarmowymi. Są one jednocześnie częstym problemem wśród kobiet, które często muszą się mierzyć z dolegliwościami układu rodnego.

Przewlekły ból brzucha

Innym, bardzo uciążliwym problemem, jest ciągły ból brzucha. Utrzymuje się on przez długi czas, a wielu pacjentów przyzwyczaja się do niego. Efekt? Często nie zauważają, jak wiele negatywnych zmian nastąpiło w ich organizmie. 

Zobacz też:
Ból serca i klatki piersiowej – z czym się to wiąże?

Za przewlekły ból brzucha odpowiada m.in.:

  • kamica pęcherzyka żółciowego;
  • przewlekłe zapalenie trzustki;
  • choroby układu nerwowego;
  • nietolerancje pokarmowe;
  • zespół jelita drażliwego.

Ból brzucha w nocy

Specyficznym problemem są nocne bóle brzucha. Nie mają one związku z pracą przewodu pokarmowego, a ich przyczyną zazwyczaj okazują się choroby organiczne. Jeśli ból brzucha w nocy jest tak silny, że potrafi cię wyrwać ze snu, musisz jak najszybciej umówić się na wizytę lekarską. 

Ból brzucha i jego lokalizacja

Określenie miejsca, w którym pojawia się ból brzucha, jest kolejnym czynnikiem pozwalającym na szybkie ustalenie przyczyny problemu. 

Ból może występować:

  • po lewej stronie, co wskazuje na problemy związane z jelitem grubym;
  • z prawej strony, co może świadczyć o:
    • zespole jelita drażliwego;
    • chorobach wątroby;
    • zapaleniu trzustki;
    • chorobie refluksowej przełyku.
  • w dole brzucha, co wskazuje na problemy z układem moczowym. 

Ból brzucha u dziecka

Ból brzucha często dokucza maluchom, w przypadku których ustalenie źródła bólu bywa sporym wyzwaniem. Dzieciom trudno jest sprecyzować, gdzie boli, co utrudnia szybkie postawienie diagnozy. A przecież i u dziecka dolegliwość taka może być objawem groźnego schorzenia. 

Co możesz zrobić, gdy twoja pociecha  narzeka na brzuszek? Nie tłumacz wszystkiego niewłaściwą dietą. Zwróć uwagę na to, czy bólowi brzucha nie towarzyszą inne dolegliwości. Jeśli dziecko ma gorączkę lub biegunkę, wybierz się z nim do lekarza. Pamiętaj też, że wśród dzieci bardzo częstą chorobą jest zapalenie wyrostka robaczkowego oraz bóle brzucha spowodowane stresem. W każdym z tych przypadków specjalistyczne wsparcie będzie na wagę złota. 

Co zrobić, by uspokoić bolący brzuch?  

Jeśli dokuczają ci częste bóle brzucha, przyda ci się wiedza na temat metod łagodzenia bólu. Z jakiego wsparcia możesz skorzystać?

Zobacz też:
Ból w mostku – jakie choroby może zwiastować?

Tabletki na ból brzucha

Gdy zacznie cię boleć brzuch, możesz sięgnąć po tabletkę przeciwbólową. Skorzystaj z:

  • niesteroidowych leków przeciwzapalnych (np. ibuprofen i naproksen);
  • paracetamolu (np. Apap);
  • preparatów rozkurczowych na bazie drotaweryny (np. No-Spa). 

Domowe sposoby na ból brzucha

Miłośnicy naturalnych metod leczenia mogą skorzystać z wielu domowych sposobów na ból brzucha.

 Tu przydatne będą:

  • napary z siemienia lnianego, pomocne m.in. w przypadku osób z chorobą wrzodową;
  • ciepłe okłady; 
  • leżenie z podkurczonymi nogami;
  • napary z ziół, m.in. z rumianku, mięty pieprzowej lub kopru włoskiego.

Co jeść przy bólu brzucha? 

Jeśli często dokucza ci ból brzucha, musisz zmienić swoje menu. Od tego, jakie produkty będą się pojawiały na twoim talerzu, zależeć może bardzo wiele. 

Czego unikać przy bólu brzucha? 

Gdy boli cię brzuch, zrezygnuj z mocnej kawy i alkoholu. Postaraj się unikać potraw ciężkostrawnych oraz tych, w których pojawiają się ostre przyprawy. Zadbaj też, aby jeść częściej, za to w mniejszych ilościach. Ta prosta zmiana nawyków żywieniowych może sprawić, że bóle brzucha spowodowane niewłaściwą dietą znacznie się zmniejszą. 

Co jeść, aby zminimalizować ból brzucha? 

Co możesz jeść bez obaw o stan swojego brzucha? Na liście dozwolonych, a nawet zalecanych produktów, znajdują się m.in.:

  • banany, które łagodzą ból brzucha i stany zapalne;
  • ryż, dzięki któremu poprawisz trawienie, a przy okazji zapewnisz błonie śluzowej żołądka ochronę przed sokami trawiennymi i skutkami ich działalności; 
  • jabłka, które dzięki pektynom korzystnie wpływają na pracę jelit i pomagają zwalczać stany zapalne;
  • imbir, czyli lecznicza przyprawa, znana ze zbawiennego wpływu na proces trawienia. 

Kiedy warto wybrać się do lekarza? 

Jeśli dokucza ci częsty lub silny ból brzucha, lekarz bez wątpienia powinien cię zbadać. Jego wsparcie staje się koniecznością, jeśli bólowi brzucha towarzyszy gorączka, wymioty czy krew w stolcu. Im więcej dolegliwości, tym większe prawdopodobieństwo, że ból brzucha jest związany z poważniejszym problemem zdrowotnym. 

Zobacz też:
Domowe sposoby na ból w klatce piersiowej – co robić, gdy poczujesz ucisk lub kłucie w torsie?

Do jakiego lekarza musisz się wybrać? 

Z bólem brzucha możesz się zgłosić do lekarza rodzinnego, który w razie konieczności skieruje cię do gastrologa. Ten z kolei, na podstawie wywiadu, określi potencjalną przyczynę dolegliwości, zleci też wykonanie badań. Jakich? 

Ból brzucha – badania podstawowe, które warto wykonać

Aby ustalić przyczynę problemów z bólem brzucha, niezbędne może się okazać wykonanie badań diagnostycznych. Te najważniejsze to:

  • USG;
  • tomografia komputerowa;
  • rezonans magnetyczny;
  • badania laboratoryjne krwi, moczu i stolca.

Ważne są też badania endoskopowe, dzięki którym lekarz może ocenić stan przewodu pokarmowego i jego poszczególnych odcinków. Do takich badań zaliczają się m.in.:

  • gastroskopia (panendoskopia), pozwalająca na sprawdzenie stanu dwunastnicy, żołądka i przełyku;
  • kolonoskopia, polegająca na badaniu jelita grubego;
  • endosonografa, która jest nowoczesnym uzupełnieniem badania USG.

Objawy, których nie możesz zignorować

Istnieje wiele chorób, w przypadku których pojawienie się bólu brzucha powinno skutkować natychmiastowym wezwaniem pogotowia lub  udaniem się do szpitala. To m.in.:

  • pęknięcie narządu jamy brzusznej (np. wątroby), objawiające się bladością, ostrym bólem brzucha i jego wzdęciem;
  • zawał serca, o którym może świadczyć m.in. piekący ból w górnej części brzucha;
  • ostre zapalenie wyrostka robaczkowego, w przypadku którego ból brzucha koncentruje się w rejonie pępka. Zwykle towarzyszą mu inne dolegliwości, w tym gorączka i utrata apetytu;
  • zapalenie uchyłka jelita grubego, dla którego typowe są bolesne skurcze; 
  • niedrożność jelit, związana z kurczowym i ostrym bólem brzucha. 

Im prędzej zgłosisz ból brzucha swojemu lekarzowi, tym większa szansa na skuteczne leczenie. Czasem wystarczy zmiana diety lub przyjmowanie leków, a czasem niezbędna jest ingerencja chirurgiczna. Wszystko ma konkretny cel – usunąć przyczynę bólu brzucha i uwolnić cię od takiej przypadłości.

O autorze

Mirosława Jankowiak

Absolwentka Technikum Gastronomicznego w Bytomiu i historii na Uniwersytecie Śląskim w Katowicach. Miłośniczka podróży, przyrody i aktywnego wypoczynku. Podróżnicze i historyczne pasje łączy z pracą przewodnika turystycznego. W wolnym czasie poszerza swoją wiedzę na temat zdrowego stylu życia i diet, ze szczególnym uwzględnieniem diety roślinnej.

Zobacz wszystkie artykuły