Podejrzenie grypy - kiedy skontaktować się z lekarzem i od czego zależy leczenie?

Najważniejsze informacje w skrócie

• Gdy brakuje powietrza na wypowiedzenie zdania, pomoc jest potrzebna natychmiast. Tak samo przy nagłym bólu w klatce piersiowej.
• U osoby z grupy ryzyka już łagodny początek choroby jest powodem, by szybko skontaktować się z lekarzem.
• Leki przeciwwirusowe przynoszą największą korzyść na początku grypy. Po 48 godzinach od pierwszych objawów nie zawsze jest za późno na leczenie.
• Dodatni test nie przesądza o recepcie, ujemny wynik testu antygenowego nie rozstrzyga, że to inna choroba. Lekarz bierze pod uwagę także objawy.

Spis treści

1. Kiedy przy objawach grypy potrzebna jest pomoc lekarska?
2. Dlaczego lekarz pyta, kiedy zaczęły się objawy?
3. Co wynik testu wnosi do oceny?
4. Od czego zależy wybór leczenia grypy?
5. Co sprawdzić, jeśli lekarz zaleci lek na receptę?

Kiedy przy objawach grypy potrzebna jest pomoc lekarska?

Jeśli brakuje Ci tchu tak bardzo, że trudno wypowiedzieć zdanie, pojawia się nagły ból w klatce piersiowej lub zaburzenia świadomości, dzwoń pod 112 albo 999. Takie objawy wymagają natychmiastowej oceny, nawet gdy ich przyczyną okaże się coś innego niż grypa. Z wezwaniem pomocy nie czekaj na planową teleporadę ani na wynik testu. [1, 2]

Mniej nasilona duszność również wymaga pilnej konsultacji. Podobnie jest wtedy, gdy czujesz się bardzo źle lub gdy po wyraźnej poprawie znów jest gorzej, na przykład wraca gorączka albo kaszel. Bywa też, że objawy utrzymują się bez zmian. Jeśli po tygodniu nie ma poprawy, zgłoś się do lekarza; przy pogorszeniu nie trzeba czekać całego tygodnia. W godzinach pracy przychodni zadzwoń do lekarza podstawowej opieki zdrowotnej (POZ). Jeśli przychodnia jest już zamknięta, a pomoc nie może czekać do jej otwarcia, skorzystaj z nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej. [1-3]

Osobną sprawą jest ryzyko powikłań. Szybki kontakt z lekarzem już na początku infekcji jest wskazany m.in. u osób w wieku 65 lat i starszych, u kobiet w ciąży i do dwóch tygodni po jej zakończeniu oraz u osób z osłabioną odpornością. Większe ryzyko dotyczy także chorych na astmę, cukrzycę, choroby serca czy nerek. W żadnej z tych sytuacji nie trzeba wypatrywać wysokiej gorączki: grypa może przebiegać bez niej. [3, 4]

Dlaczego lekarz pyta, kiedy zaczęły się objawy?

Wyobraź sobie, że test został wykonany w poniedziałek. Z samej tej daty lekarz dowie się niewiele: równie dobrze pierwsze dreszcze mogły wystąpić w niedzielę wieczorem, jak i kilka dni wcześniej. Podaj przybliżony czas pojawienia się pierwszych dolegliwości. Opowiedz, czy od razu poczułeś się bardzo źle, czy osłabienie narastało i jak czułeś się w następnych dniach. Jeśli po chwilowej poprawie nastąpiło nagłe pogorszenie, powiedz o tym wprost. [5]

W podanym przykładzie czas choroby liczy się od pojawienia się dolegliwości, choć wynik testu jest dopiero z poniedziałku. Ma to znaczenie, kiedy lekarz rozważa leczenie przeciwwirusowe: największej korzyści można się spodziewać, jeśli chory zacznie przyjmować lek w ciągu 48 godzin od wystąpienia objawów. Upływ dwóch dób nie zawsze przesądza o rezygnacji z leczenia. Późniejsze podanie leku może nadal pomóc w grypie o ciężkim, postępującym lub powikłanym przebiegu, jak również wtedy, gdy chory wymaga hospitalizacji. Jeśli jesteś w grupie ryzyka i minęły już dwie doby, nadal masz powód, żeby szybko zgłosić się do lekarza. To on oceni, czy potrzebujesz leku. [6]

Co wynik testu wnosi do oceny?

Ból gardła, suchy kaszel i gorączka to za mało, by z pewnością odróżnić grypę od COVID-19. Objawy grypy mogą bowiem wyglądać tak samo jak dolegliwości towarzyszące innym infekcjom dróg oddechowych. Rozpoznanie grypy może ułatwić badanie, chociaż zakupu testu nikt nie wymaga przed zgłoszeniem się do lekarza. Jeśli masz już wynik, nie poprzestawaj na informacji, że jest dodatni albo ujemny. Podaj rodzaj testu oraz dzień choroby, w którym pobrano próbkę. [6, 7]

Ujemny wynik szybkiego testu antygenowego czyta się dosłownie: w tej próbce test nie wykrył zakażenia. Może się tak zdarzyć także u osoby chorej na grypę. Znaczenie ma m.in. to, kiedy wykonano badanie i jak pobrano materiał. Ujemny test nie zamyka zatem rozmowy o podejrzeniu grypy. Lekarz ocenia go razem z objawami i innymi informacjami o zdrowiu chorego. Właśnie dlatego również przy jednakowym dodatnim wyniku dwie osoby nie muszą otrzymać tego samego leku. [7]

Co, jeśli na odpowiedź laboratorium przyjdzie poczekać, a pacjent choruje ciężko, trafia do szpitala albo ma podwyższone ryzyko powikłań? Przy wskazaniach do podania leku przeciwwirusowego lekarz nie powinien zwlekać tylko z powodu braku wyniku. Ta zasada obejmuje chorych z podejrzeniem grypy, a nie wyłącznie tych z potwierdzonym już zakażeniem. [6]

[obraz_2]

Od czego zależy wybór leczenia grypy?

Przy leczeniu w domu podstawą są odpoczynek i picie płynów. Ból mięśni i gorączkę łagodzi się, dobierając odpowiedni dla chorego lek przeciwbólowy lub przeciwgorączkowy. Na tym polega leczenie objawowe. Preparaty z paracetamolem lub ibuprofenem nie są odpowiednie dla każdego; trzeba uwzględnić ich przeciwwskazania i inne przyjmowane leki. Porównaj skład choćby wtedy, gdy na ból masz tabletki z paracetamolem, a na grypę chcesz wziąć preparat wieloskładnikowy. Jeśli w tym drugim też jest paracetamol, tych leków nie łącz. Antybiotyk nie działa na wirus grypy. [1]

Rozważając podanie leku przeciwwirusowego, lekarz ma na uwadze samą przyczynę choroby, czyli zakażenie wirusem grypy. Wraca wtedy do informacji o pacjencie: ile czasu upłynęło od pierwszych objawów, jak ciężki jest przebieg grypy i co zwiększa ryzyko powikłań. Przy doborze preparatu bierze też pod uwagę przeciwwskazania. Na przykład zaburzenia czynności nerek mogą wymagać zmiany dawki oseltamiwiru - to decyzja medyczna, nie powód do samodzielnego dobierania dawki. [6, 8]

Sprawdź w poradniku Medicept, kiedy lekarz rozważa leczenie grypy lekiem na receptę.

Co sprawdzić, jeśli lekarz zaleci lek na receptę?

Poza samą nazwą leku dobrze jest mieć pod ręką dwie krótkie notatki z wizyty. W pierwszej zapisz, w jaki sposób masz przyjmować lek i kiedy zakończyć kurację. W drugiej - co zrobić, jeśli coś pójdzie inaczej, niż oczekujesz: objawy nie miną lub zaczną się nasilać. Kiedy w takim przypadku wrócić do lekarza? Które działania niepożądane wymagają reakcji? Jeżeli po rozmowie odpowiedź na któreś pytanie nadal nie jest jasna, poproś o wyjaśnienie. [5]

Jeżeli w rozmowie z lekarzem pojawiła się nazwa Tamiflu, w ulotce natrafisz jeszcze na drugą: oseltamiwir. Tak nazywa się substancja czynna tego leku. Przeciwwskazaniem jest uczulenie na tę substancję lub którykolwiek składnik leku. Informacje potrzebne lekarzowi są szersze niż ten zapis w ulotce. Przy wcześniejszej reakcji uczuleniowej opowiedz, po czym wystąpiła i jak wyglądała, o ile to pamiętasz. Lekarz potrzebuje też informacji o chorobach nerek i ciąży. Kiedy wymieniasz stosowane preparaty, uwzględnij również te z apteki bez recepty. Ulotka przyda się do sprawdzenia zaleceń dla przepisanej postaci leku, ale sama nie odpowie na pytanie, czy ta kuracja jest odpowiednia dla Ciebie. [5, 8]

Informacje o Tamiflu, przeciwwskazaniach i przygotowaniu do konsultacji znajdziesz w opracowaniu Medicept.

Źródła

1. NHS, „Flu”.
2. Pacjent.gov.pl, „Na ratunek”.
3. CDC, „Signs and Symptoms of Flu”.
4. CDC, „People at Increased Risk for Flu Complications”.
5. Pacjent.gov.pl, „Jak w pełni skorzystać z wizyty”.
6. CDC, „Influenza Antiviral Medications: Summary for Clinicians”.
7. CDC, „Rapid Influenza Diagnostic Tests”.
8. EMA, Tamiflu - informacja o produkcie, części 4.2-4.4 oraz ulotka dla pacjenta.