Syndrom dziecka alkoholika spotyka rodziny, w których alkohol jest głównym i bardzo poważnym problemem. Wiąże się to z trudnościami na wielu poziomach – od finansowych po emocjonalne. Dzieci alkoholików przeważnie muszą nauczyć się funkcjonować samodzielnie w patologicznym środowisku. Nie mogą liczyć na swoich rodziców, więc wykształcają w sobie cechy przystosowawcze. Stają się dojrzałe ponad swój wiek, co w dorosłości może mieć różne konsekwencje.

Syndrom dziecka alkoholika – co to takiego?

Syndrom DDA, czyli Dorosłych Dzieci Alkoholików to termin, którym opisuje się osoby pochodzące z domów z problemem alkoholowym. Syndrom dziecka alkoholika przejawia się w konkretnych sposobach działania i zachowania. Dzieci zajęte problemem przetrwania i normalnego funkcjonowania w takiej rodzinie mogą mieć poczucie niemal całkowitego braku dzieciństwa. Dzieci alkoholików zmagają się z ciągłym poczuciem odrzucenia, wstydu, strachu, stresu i braku bezpieczeństwa. 

Syndrom DDA – czy wszystkie dzieci alkoholików są na niego narażone?

Warto zaznaczyć, że zespół objawów syndromu nie pojawia się u każdego dziecka pochodzącego z rodziny alkoholików. Niektórzy są na tyle elastyczni i odporni psychicznie, że już w dzieciństwie potrafią rozgraniczyć życie rodziny od własnego. Nie występują u nich objawy DDA – izolują się od problemów rodzinnych i skupiają się na zaspokajaniu własnych potrzeb. Istotnym czynnikiem, który wpływa na zdrowie psychiczne dziecka, jest kwestia jego wieku w momencie pojawienia się problemu alkoholowego w rodzinie.

Zobacz też:
Syndrom Touretta – jak go wykryć? Diagnoza, przyczyny i metody leczenia

Dorosłe dzieci alkoholików – objawy

Typowe cechy u dorosłych dzieci alkoholików obejmują:

  • trudność w nawiązywaniu związków intymnych i obawa przed utratą własnej osobowości w bliskich relacjach;
  • lęk przed porzuceniem;
  • poczucie nieatrakcyjności i obawa przed jej odkryciem;
  • ukrywanie szczerych uczuć związane z podatnością na zranienie;
  • stronienie od sytuacji konfliktowych, agresywnych i od konfrontacji;
  • problemy z odpowiedzialnością – mogą działać one w dwie strony. Niektórzy jej unikają, inni biorą za dużo na swoje barki;
  • introwertyzm i poczucie izolacji od innych ludzi;
  • utrudnione odczuwanie radości i pozytywnych uczuć;
  • trudności w rozróżnianiu tego, co normalne;
  • tendencja do przyciągania lub wyszukiwania kryzysów zamiast cieszenia się spokojnym życiem;
  • duże poczucie lojalności;
  • lęk przed utratą kontroli;
  • tendencja do kłamania, nawet bez powodów lub w sytuacjach, gdy łatwiej byłoby powiedzieć prawdę.

Syndrom DDA – cechy najczęściej przejawiane przez dzieci alkoholików

Istnieją cztery główne postawy, które mogą przybierać dzieci alkoholików. Syndrom dziecka alkoholika może przybrać jedną z poniższych postaci:

  • rola bohatera – dziecko opiekuje się poszkodowanym rodzicem i młodszym rodzeństwem oraz broni ich przed rodzicem nadużywającym alkoholu. Przeważnie dobrze się uczy, stara się we wszystkim być najlepszy, jest odpowiedzialny i skłonny do poświęceń;
  • rola błazna – dziecko stara się rozweselić domowników. Nie skupia się na swoich potrzebach, ma poczucie, że wszystko zależy od niego, więc próbuje rozładować atmosferę w domu;
  • tzw. kozioł ofiarny – obwinia siebie za zaistniałą sytuację. Ostatecznie może dojść do buntu lub celowego złego postępowania w celu udowodnienia swojej „winy”;
  • cień – dziecko wycofane, niepewne i lękliwe. Unika innych i zaszywa się we własnym świecie.
Zobacz też:
Syndrom FAS, czyli dlaczego kobieta ciężarna nigdy nie powinna pić alkoholu

Objawy syndromu DDA a trudności życiowe

Osoby, które cierpią na syndrom dziecka alkoholika, często mają poczucie, że są gorsze lub nie zasługują na miłość. Wynika to z braku odpowiedniego wychowania i poświęcania uwagi dziecku. W takich sytuacjach działania trzeźwego skupiają się bardziej na uzależnionym partnerze niż na dziecku – chociażby na próbach wyleczenia go z nałogu.

Objawy dorosłych dzieci alkoholików sprawiają, że trudniej jest im nawiązywać bliskie relacje i romantyczne związki. Takie osoby często odczuwają lęk przed zmianami i niemal obsesyjną potrzebę kontroli.

Cechy dorosłych dzieci alkoholików a potencjalne zagrożenia

Brak zaufania do siebie i innych, izolacja od otoczenia i inne problemy psychiczne mogą powodować nowe zaburzenia. Nieleczony syndrom dziecka alkoholika może skłaniać ich do sięgania po alkohol lub narkotyki w dorosłości. Takie substancje dają możliwość ucieczki od codzienności, wyzwolenia się i poczucia się pewniej. Osoby cierpiące na syndrom DDA mogą też wchodzić w związki z alkoholikami, powtarzając dawne schematy.

Syndrom dziecka alkoholika – jak pomóc?

Terapia zaczyna się od rozpoznania problemu. Następnie przechodzi się przez proces przebaczenia rodzicom. Ważne, aby skupić się też na odkrywaniu siebie, poznawaniu i budowaniu swojej tożsamości oraz zdobywaniu nowych umiejętności. Syndrom dziecka alkoholika można zakończyć dzięki wsparciu bliskich, przepracowaniu dawnych traum i odzyskaniu poczucia własnej wartości oraz pewności siebie. Profesjonalna terapia w wielu przypadkach okazuje się bardzo efektywna. Niezwykle ważne są też jednak zdrowe relacje i szczerze kochające związki.

Zobacz też:
Syndrom sztokholmski – „przywiązanie z porwania”, czyli reakcja obronna organizmu na traumę

Syndrom dziecka alkoholika to zaburzenie postrzegania siebie i otaczającego świata przez dorosłych, którzy wychowywali się w rodzinie alkoholików. W młodości konieczne dla nich było wytworzenie pewnych mechanizmów obronnych, które przekładają się na różne dysfunkcje w dorosłości. Pomoc takim osobom jest możliwa – odpowiednia terapia w wielu przypadkach umożliwia normalne funkcjonowanie.

Zobacz także:

O autorze

Magdalena Złoczewska

Magister filologii angielskiej i pisarka z zamiłowania i zawodu. Swoje artykuły i tłumaczenia zaczęła publikować na papierze i w sieci już w 2017 roku. Zależy jej na tworzeniu wiarygodnych, ciekawych i wartościowych treści, które pomogą czytelnikom zdrowo żyć i dokonywać rozsądnych wyborów. Pasjonuje się podróżami, sztuką i poznawaniem świata. Fitness, zdrowe odżywianie i ekologia to tematy szczególnie bliskie jej sercu. Wiedzę zdobywa na szkoleniach, konferencjach, z literatury i po prostu – z życia.

Zobacz wszystkie artykuły