Co powinieneś wiedzieć o zespole jelita drażliwego? 

Bóle brzucha, nieregularne wypróżnianie się, problemy z biegunkami i zaparciami – to typowe objawy nerwicy żołądka. Ta choroba znana jest lepiej jako IBS – zespół jelita drażliwego. Co powinieneś wiedzieć na jej temat? 

Jak objawia się nerwica żołądka? 

IBS to częsta choroba jelita cienkiego i grubego, z którą walczy 20% dorosłych mieszkańców Ziemi. Jakie objawy mogą świadczyć o problemach z drażliwym jelitem? Są to przede wszystkim: 

  • zaburzenia perystaltyki jelit;
  • wzdęcia, zaparcia lub biegunki;
  • nieregularne wypróżnianie; 
  • uczucie zalegania pokarmu w żołądku;
  • osłabienie, niepokój i problemy z koncentracją.

Zwróć też uwagę na formę IBS. Możesz cierpieć na:

  • IBS z przewagą biegunki;
  • IBS z przewagą zaparć;
  • IBS w postaci mieszanej.

Jakie są przyczyny zespołu jelita drażliwego?

Na problemy z nerwicą żołądka największy wpływ mają zaburzenia motoryki jelit. Zespół jelita drażliwego może się też wiązać z zaburzeniami na osi mózgowo-jelitowej lub nadwrażliwością trzewną. Bywa też skutkiem biegunki infekcyjnej lub nietolerancji pokarmowej. 

Zobacz też:
Jakie są objawy zapalenia krtani u dziecka?

W jaki sposób walczyć z IBS? 

Choć nerwica żołądka jest jedną z najczęstszych chorób układu pokarmowego, możliwości skutecznego leczenia są w jej przypadku dość ograniczone. W zależności od twojego stanu, lekarz może zalecić albo kurację środkami farmaceutycznymi albo psychoterapię. Powinieneś jednak pamiętać, że to dieta przy jelicie drażliwym odgrywa najważniejszą rolę. Co może się pojawić na twoim talerzu? 

IBS – dieta w walce o zdrowie 

Dobrze opracowana dieta przy zespole jelita drażliwego to podstawa. Im prędzej nauczysz się dobierać jej składniki, tym szybciej pokonasz uciążliwe objawy IBS. O czym powinieneś pamiętać? 

Jelito drażliwe – co jeść? Jakich produktów unikać przy IBS?

Jeśli cierpisz z powodu IBS, musisz zmienić sposób odżywiania się. Postaraj się przestrzegać kilku sprawdzonych zasad, dzięki którym twoje jelita będą mogły lepiej pracować. Pamiętaj, by:

  • ograniczyć spożycie nasyconych kwasów tłuszczowych oraz tłuszczów trans, a częściej sięgać po oleje roślinne;
  • ograniczyć spożycie cukru;
  • jeść regularnie, a jednocześnie unikać objadania się.

Jeśli cierpisz na IBS z przewagą zaparć:

  • stopniowo zwiększaj ilość błonnika w diecie;
  • włącz do menu więcej warzyw i owoców; 
  • pij więcej niegazowanej wody mineralnej, słabej herbaty oraz takich napojów mlecznych, jak kefir czy maślanka.

Dieta przy biegunkowym zespole jelita drażliwego polega z kolei na ograniczeniu błonnika pokarmowego. Przy tej formie IBS powinieneś, m.in.:

  • wydłużyć czas gotowania produktów roślinnych;
  • sięgać po jasne pieczywo;
  • unikać pestek, otrębów czy drobnych kasz;
  • oczyszczać owoce i warzywa ze skórek i pestek.
Zobacz też:
Nieżyt nosa niejedno ma oblicze. Jakie są przyczyny chronicznego kataru i jak go leczyć?

Jelito drażliwe a dieta FODMAP

Co kryje się za nazwą FODMAP? Ten angielski skrót powstał od słów „fermentable oligosaccharides, disaccharides, monosaccharides and polyols”, co oznacza „fermentujące oligosacharydy, disacharydy, monosacharydy i alkohole wielowodorotlenowe”.    

FODMAP powstał dzięki naukowcom z Monash University w Australii. Opracowana przez nich dieta na drażliwe jelita polega na ograniczeniu tych węglowodanów, które łatwo fermentują, co może to prowadzić do nasilenia się problemów z pracą przewodu pokarmowego.

Dieta ta składa się z dwóch etapów:

  • I etap – trwa od 2 do 6 tygodni i polega na wyeliminowaniu z diety produktów  high FODMAP (nasilających objawy IBS) i zastępowaniu ich korzystnymi dla zdrowia produktami low FODMAP;
  • II etap – trwa od 8 do 12 tygodni. Na tym etapie co trzy dni możesz włączyć do swego menu kolejny produkt high FODMAP.

Po zakończeniu II etapu powinieneś ułożyć własny program żywieniowy. Wykorzystaj do tego wiedzę na temat tego, jakie produkty o wysokiej zawartości FODMAP szkodzą ci najbardziej, a które nie mają większego wpływu na pracę twoich jelit. Taka indywidualna dieta pozwoli ci uniknąć wielu ograniczeń związanych z dietą eliminacyjną, a jednocześnie pomoże ci dbać o zdrowie.

FODMAP – co możesz jeść? Co musisz wykluczyć z diety na IBS?

Stosując dietę na IBS, powinieneś bazować na produktach low FODMAP. Są to m.in.:

  • warzywa – marchew, ogórki, seler, kukurydza, bakłażan, dynia; 
  • owoce – banany, kiwi, pomarańcze, ananasy, jagody;
  • mleko i przetwory mleczne – sery (m.in. brie, camembert i ser szwajcarski); margaryna, masło, mleko migdałowe i ryżowe;
  • mięso i drób;
  • ryby;
  • jaja;
  • tofu;
  • płatki ryżowe i owsiane;
  • mąka orkiszowa i owsiana; 
  • ryż, komosa ryżowa;
  • orzechy włoskie, migdały, pestki dyni i nasiona słonecznika.
Zobacz też:
Domowe sposoby na łaskotanie i drapanie w gardle

W twoim menu nie powinny się pojawiać produkty o dużej zawartości FODMAP, czyli:    

  • warzywa – cebula, czosnek, szparagi, karczochy, zielony groszek, buraki ćwikłowe, kapusta, grzyby; 
  • owoce – gruszka, jabłko, arbuz, nektarynki, morele;
  • mleko i przetwory mleczne – twaróg, delikatne sery, mleko, jogurt i maślanka;
  • nasiona roślin strączkowych;
  • żyto i produkty pszenne;
  • miód;
  • syrop z agawy;
  • orzechy nerkowca i pistacje.

Przykładowa dieta przy zespole jelita drażliwego 

Pierwszy posiłek w ciągu dnia ma ogromne znaczenie. By dodać sobie energii, możesz sięgnąć po sprawdzone przepisy na dietetyczne śniadanie. Wśród najciekawszych propozycji znajdziesz:

  • słodki omlet z borówkami, przygotowany z jajek ubitych ze słodzikiem, jogurtu waniliowego bez laktozy, syropu klonowego i borówek amerykańskich;
  • tosty z serem Cheddar i szynką, doprawione szczypiorkiem i kurkumą;  
  • pieczona owsianka z owocami, przygotowana z płatków owsianych, jogurtu bez laktozy, jajek, skórki z cytryny i borówek; 
  • gofry z płatków owsianych, puree z dyni i jogurtu bez laktozy.

Jakie zupy możesz jeść przy IBS? 

Jeśli nie potrafiszy wyobrazić sobie obiadu bez talerza gorącej zupy, możesz sięgnąć po takie przysmaki, jak:

  • zupa z ryb i owoców morza, którą przygotujesz z fileta z mintaja, mrożonej mieszanki owoców morza, wywaru z kurczaka oraz warzyw (ziemniaków, szczypiorku i zielonego groszku);
  • zupa warzywna z marchewki, ziemniaków i kapusty;
  • zupa krem z batatów;
  • zupa krem z dyni. 

Drugie danie w diecie na jelito drażliwe – smaczne, zdrowe i pożywne

I tu możliwości, z jakich możesz skorzystać, jest sporo. Wśród najciekawszych dań obiadowych znalazły się:

  • gołąbki z chudego mięsa wołowego i warzyw (marchewki, pietruszki i selera naciowego);
  • łosoś, podawany ze szpinakiem i kaszą jaglaną;
  • duszona wołowina z chudego mięsa z warzywami: porem, cukinią, marchewką i czerwoną papryką.
Zobacz też:
Dieta wysokobiałkowa – odchudzająca moc protein

Dietetyczna kolacja – lekka i smaczna

Jak może wyglądać ostatni posiłek w chwili, gdy postawisz na dietę FODMAP? Tu świetnie sprawdzą się:

  • warzywna sałatka,w której majonez może zastąpi jogurt bez laktozy;
  • bakłażan w sosie pomidorowym;
  • tosty z tofucznicą i szczypiorkiem;
  • placki ziemniaczane z fetą i koperkiem;
  • cukinia faszerowana komosą ryżową.

Zespół jelita drażliwego potrafi utrudnić życie, na szczęście objawy tej choroby możesz skutecznie łagodzić. Pamiętaj, że odpowiednia dieta to podstawa. Wiedza na temat wpływu poszczególnych produktów na jelita ułatwi ci planowanie kolejnych posiłków, a przy odrobinie wyobraźni wyczarujesz z nich ciekawe i zdrowe dania.

O autorze

Mirosława Jankowiak

Absolwentka Technikum Gastronomicznego w Bytomiu i historii na Uniwersytecie Śląskim w Katowicach. Miłośniczka podróży, przyrody i aktywnego wypoczynku. Podróżnicze i historyczne pasje łączy z pracą przewodnika turystycznego. W wolnym czasie poszerza swoją wiedzę na temat zdrowego stylu życia i diet, ze szczególnym uwzględnieniem diety roślinnej.

Zobacz wszystkie artykuły