Zapalenie układu moczowego u najmłodszych

ZUM u niemowląt

AITekst opracowany z wykorzystaniem sztucznej inteligencji. Zasady i ograniczenia

ZUM, czyli zapalenie układu moczowego jest spowodowane obecnością bakterii w układzie moczowym. Najczęściej - bo niemal w 80% przypadków - spowodowane jest bakterią Escherichia coli (pałeczka okrężnicy). Oprócz bakterii, infekcje układu moczowego u dzieci mogą być wywołane przez wirusy i grzyby.

Do najczęstszych objawów ZUM należą:

• bóle brzucha i bark apetytu;
• mocne kolki;
• gorączka, biegunka, wymioty;
• apatia lub rozdrażnienie;
• ból lub szczypanie przy oddawaniu moczu, pieczenie cewki moczowej;
• częste oddawanie moczu i bolesne parcie na pęcherz;
• popuszczanie moczu;
• bóle w okolicach lędźwi, podbrzusza lub w okolicach pępka;
• zmiana zapachu moczu;
• zmętnienie moczu, zmiana jego koloru, ropa w moczu.

Niestety, jeśli chodzi o niemowlęta i najmłodsze dzieci, objawy nie są tak jednoznaczne, co więcej - są dość trudne do skojarzenia z ZUM i niecharakterystyczne. Diagnostyka jest niełatwa, ponieważ niemowlę, które nie potrafi się porozumiewać słowami, nie jest w stanie jasno wskazać, co mu dolega. Dlatego też ciężko jest stwierdzić ZUM.

Jak rozpoznać zapalenie układu moczowego u małych dzieci?

Najlepszym sposobem na rozpoznanie zapalania układu moczowego są badania moczu oraz posiew. Niestety, nie są to standardowe badania, dlatego też ZUM czasem zostaje rozpoznany z opóźnieniem. Bywa bowiem, że nie ma żadnych przesłanek, by go podejrzewać, a więc by zlecać ww. badania.

Do najczęstszych objawów ZUM u niemowląt i małych dzieci należą: wymioty, gorączka, nudności, niechęć do jedzenia i nasilony płacz, co równie dobrze można pomylić np. z grypą jelitową czy po prostu przeziębieniem lub też „gorszym dniem” u malucha. Rzadko bowiem u niemowląt pojawia się dyskomfort przy oddawaniu moczu czy ból okolic podbrzusza, a więc najbardziej charakterystyczne i doskonale znane dorosłym objawy. ZUM może również przebiegać bezobjawowo. Nie oznacza to jednak, że schorzenie jest łagodne i nie stanowi zagrożenia. Wysoka gorączka i brak apetytu mogą bowiem prowadzić do odwodnienia organizmu. Co więcej - nieleczone zapalenie układu moczowego może powodować przejście bakterii poza układ moczowy - do krwi (urosepsa). U niemowląt ZUM jest jedną z najczęstszych przyczyn hospitalizacji, właśnie ze względu na trudną diagnostykę i niejednoznaczne objawy.

Jak dochodzi do zakażenia? Pałeczka okrężnicy to bakteria zasiedlająca jelito grube. Bakterie dostają się do układu moczowego „od dołu”, najczęściej poprzez przeniesienie ich z odbytu do cewki moczowej. Może to mieć związek z zaleganiem resztek kału w jej okolicy, np. w wyniku nieprawidłowej higieny, niewłaściwego oczyszczania miejsc pod pieluszką, zrośnięcia warg sromowych czy stulejki. Stąd też u niemowląt znacznie łatwiej o ZUM niż u dzieci odpieluchowanych.

ZUM może się również wiązać z wadami układu moczowego. Jeśli chcesz poznać więcej przyczyn zapalenia układu moczowego u dzieci, wejdź na stronę aptelia.pl

Badanie moczu w diagnostyce ZUM

Istnieje szereg zjawisk, które mogą wskazywać na predyspozycje do częstych zapaleń układu moczowego.

Należą do nich:

• ZUM w rodzinnym wywiadzie;
• rozpoznana wada wrodzona układu moczowego;
• nieprawidłowości w obrazie USG (także prenatalnym);
• zaburzenia oddawania moczu (nietrzymanie, częste parcie);
• cewnikowanie pęcherza;
• częste zaparcia.

Nie oznacza to jednak, że zawsze muszą one wystąpić - także „nieobciążone” dzieci są narażone na ZUM (znacznie częściej chorują dziewczynki - ZUM wykrywa się u 7% dziewczynek i 2% chłopców do 6 roku życia, natomiast w pierwszym kwartale życia znacznie częściej chorują chłopcy). W związku z niecharakterystycznymi objawami, w każdej sytuacji, kiedy u niemowlęcia pojawia się gorączka, bez wyraźnych wskazań na infekcję wirusową, należy wykonać podstawowe badanie moczu i posiew moczu, aby potwierdzić lub wykluczyć bakteriomocz.

Dodatkowo można również wykonać badanie OB i CPR, które wskażą na stan zapalny, morfologię krwi (podwyższone leukocyty z przewagą granulocytów w rozmazie mogą wskazywać na zakażenie) oraz stężenie prolakcytoniny (podwyższony poziom wskazuje na infekcję bakteryjną).

Leczenie ZUM u dzieci

ZUM u najmłodszych dzieci nierzadko wiąże się z koniecznością hospitalizacji, szczególnie w przypadku ciężkiego przebiegu. Najczęściej stosuje się antybiotykoterapię, a dobór leku zależy od stopnia nasilenia zakażenia. Ważne jest także, by nie doprowadzić do odwodnienia organizmu. Zakażone dziecko powinno przyjmować dużo płynów, by często oddawało mocz, a co za tym idzie - wypłukiwało bakterie z dróg moczowych. Ważne jest także zakwaszanie moczu poprzez przyjmowanie dużych ilości witaminy C. W sytuacji, kiedy dziecko ma tendencję do nawracających problemów z ZUM, warto na stałe włączyć do diety produkty bogate w witaminę C, by zmniejszyć ryzyko kolejnych problemów.

Bibliografia:

1. B.Śmieszniak, ZUM u dzieci, ZUM u niemowlaka, https://www.aptelia.pl/czytelnia/a862-ZUM_u_dzieci_ZUM_u_niemowlaka__objawy_badania_leczenie, [dostęp: 23.05.23].
2. J. Prandota, K. Szczęsny, Zakażenie układu moczowego u dzieci, Polski merkuriusz lekarski, d. Po/ski Tygodnik Lekarski 1999. T. VI. Nr 34.

Materiał promocyjny.